قانون امور گمرکی در خصوص کابوتاژ چنین می گوید :
مبحث هفتم ـ رويه كرانبري (كابوتاژ)
ماده ۹۹ ـ كرانبري(كابوتاژ) [93] رويه اي است كه براساس آن كالاي داخلي از يك گمرك مرزي به گمرك مرزي ديگر در قلمرو گمركي از راه دريا يا رود خانه هاي مرزي حمل مي گردد.
كالايي كه از لحاظ نزديكي راه با رعايت صرفه تجاري از يك نقطه به نقطه ديگر قلمرو گمركي از راه هاي زميني مجاز با عبور از خاك كشور خارجي و همچنين كالايي كه از راه دريا يا رودخانه هاي مرزي به مناطق آزاد حمل مي شود در صورتي كه براي مصرف در اين مناطق باشد نيز مشمول مقررات كرانبري(كابوتاژ) مي شود. در اين موارد هرگاه كالاي كرانبُرد (كالاي كابوتاژي) با وسايل نقليه داخلي حمل شود وسيله نقليه نيز تابع رويه كالاي كرانبُرد (كالاي كابوتاژي) است.
93- طبق تعریف واژه نامه سازمان جهانی گمرک موضوع ماده (1) این قانون :
«کابوتاژ» عبارت است از «حمل و نقل کالا از طریق آب های ساحلی». کالای پذیرفته شده به عنوان کابوتاژ به عنوان «کابوتاژ» کالای داخلی است، یعنی ساخت و تولید داخل یا کالای خارجی است که پیش تر از گمرک خارج شده و دیگر زیر نظارت گمرک نیست.
تبصره ـ نحوه تشريفات اظهار و اسناد مربوطه، ارزيابي و ميزان تضمين در حدود مقررات اين قانون در آييننامه اجرائي تعيين ميگردد.
l
ماده ۱۰۰ ـ كالايي كه صدور آن از كشور مجاز است و صدور آن مشمول پرداخت هيچ گونه وجهي نيست را مي توان با انجام تشريفات و مقررات مربوطه به عنوان كرانبر (كابوتاژ) حمل نمود. گمرك ايران مي تواند با كرانبري (كابوتاژ) كالاي ممنوع الصدور يا كالايي كه به موجب قانون و مقررات مجاز مشروط است با اخذ تضمين يا تعهد يا قيود ديگر موافقت نمايد.
ماده ۱۰۱ ـ هرگاه مدت اعتبار پروانه كرانبري (كابوتاژ) براي رسيدن كالا به گمرك مقصد منقضي گردد و تا سه ماه بعد از انقضاء آن از طرف صاحب كالا گواهينامه گمرك مقصد مبني بر ورود كالا ارائه نشود آن كالا مانند كالاي به مقصد نرسيده تلقي و به نحو زير عمل مي شود:
الف ـ درصورتي كه كالاي موضوع كـرانبري (كابوتاژ) از نوع مجاز باشد نسبت به اجراي تعهد يا تضمين مأخوذه اقدام و سپس پروانه خروجي صادر مي گردد.
ب ـ درصورتي كه كالاي موضوع كرانبري (كابوتاژ)، كالاي ممنوع الصدور يا مجاز مشروط باشد، مشمول مقررات قاچاق است و در صورت اثبات عدم سوءنيت فقط به ضبط تضمين يا پيگيري انجام تعهد اكتفاء مي شود. تا زماني كه جرم قاچاق اعلام يا وجه تضمين يا تعهد به درآمد منظور نشده است، تحويل كالا با اخذ جريمه انتظامي موضوع ماده (۱۰۹) اين قانون بلامانع است.
تبصره ـ در مواردي كه با ارائه مدارك و مستندات معتبر مورد تأييد گمرك، محرز شود كالاي كرانبُرد (كالاي كابوتاژي) در اثناء حمل به علل قوه قهريه (فورس ماژور) از بين رفته است گمرك ايران مجاز است آن را به مقصد رسيده تلقي كند و علاوه بر دستور ابطال تضمين يا تعهد از تعقيب موضوع نيز خودداري نمايد.
آئین نامه اجرایی قانون امور گمرکی ایران نیز در مواد 173 تا 182 به بحث کالای کابوتاژ و قوانین مربوط به آن پرداخته است :
مبحث ششم ـ کرانبری (کابوتاژ)
ماده۱۷۳ـ برای انجام تشریفات کالای کرانبری، صاحب کالا یا نماینده قانونی وی باید اظهارنامه ضمیمه شده به اسناد مالکیت کالا و مجوزهای مورد نیاز و تضمین لازم (در صورت تعلق) یا تعهد یا قیود دیگر را به گمرک تسلیم نماید.
تبصره ـ برای وسایل نقلیه دریایی داخلی حامل کالای کرانبری به جای اظهارنامه به اخذ تعهد و ثبت در دفاتر اکتفا میشود.
ماده۱۷۴ـ کالای کرانبری باید در مدتی که از طرف گمرک مبدأ تعیین میشود به گمرک مقصد برسد.
مدت یاد شده را گمرک مبدأ در هر مورد با توجه به نوع وسایل نقلیه، مسافت، کیفیت راه و فصول مختلف سال تعیین مینماید. علاوه بر مدت مذکور، گمرک مهلت دیگری نیز برای ارایه اظهارنامه گواهی شده گمرک مقصد که حداکثر آن سه ماه از تاریخ وصول کالا به گمرک مقصد خواهد بود، تعیین خواهد نمود.
ماده۱۷۵ـ پس از پایان عملیات ارزیابی و صدور پروانه کرانبری با پلمب بستهها و در صورت قابل پلمب بودن وسیله حمل با پلمب آن نسخهای از پروانه و اظهارنامه کرانبری در اختیار صاحب کالا قرار میگیرد.
پروانه کران بری در تمام مدت حمل باید همراه محموله باشد. در صورتی که کالای کران بری موضوع یک پروانه با بیش از یک وسیله حمل شود طبق ماده (۱۰۱) اقدام خواهد شد.
ماده۱۷۶ـ تمدیدمهلت یا تغییر گمرک مقصد کالای کرانبری با درخواست کتبی صاحب کالا و موافقت رییس گمرک مبدأ امکان پذیر است که در این صورت مراتب بهگمرک مقصد اولیه نیز اعلام خواهد شد.
ماده۱۷۷ـ بلافاصلهپس از رسیدن محموله کران بری به گمرک مقصد، در صورتی که مهلت پروانه کران بری منقضی نشده باشد مأموران گمرک مشخصات کالا را با مندرجات پروانه تطبیق و بستهها و پلمب آنها را معاینه میکنند و چنانچه اختلافی مشاهده نشد ورود کالا را با قید تاریخ در محل مخصوص اظهارنامه کران بری تصدیق، امضا و به صاحب کالا تسلیم مینمایند.
ماده۱۷۸ـ هر محموله کران بری که بعد از انقضای مهلت پروانه به گمرک مقصد برسد در صورتی که نسبت به وصول تضمین یا پیگیری تعهد اقدامی نشده باشد با اخذ جریمه انتظامیبه تشخیص رییس گمرک اجازه تخلیه و ورود کالا داده میشود.
در مواردی که علت تاخیر ناشی از قوه قهریه (فورس ماژور) یا عذر موجهی باشد در این صورت گمرک مقصد باید مراتب را با ارسال مدارک صاحب کالا مبنی بر اثبات وجود اتفاقات قهری یا عذر موجه به گمرک ایران گزارش نماید. اگر گمرک ایران دلایل را کافی و قانعکننده تشخیص دهد اجازه صدور گواهی ورود محموله را به گمرک مقصد خواهد داد و مراتب را به گمرک مبدأ برای عدم وصول تضمین یا استرداد آن اعلام مینماید.
ماده۱۷۹ـ هرگاه پلمب یک یا چند بسته از محموله کرانبری شکسته شده باشد:
محتویات بسته یا بستهها بازرسی میشود و در صورتی که محتویات آنها با مندرجات پروانه مطابق باشد و معلوم گردد که پلمبها غیر عمد شکسته یا از بین رفته است، گمرک مقصد اظهارنامه را گواهی و به صاحب آن تسلیم مینماید. هرگاه پلمب گمرکی شکسته یا محو شده و مشخصات کالای محتوی بسته مربوط با مندرجات پروانه کرانبری مغایر باشد علاوه بر وصول تضمین یا پیگیری برای اجرای تعهد، با کالا براساس مقررات کالای ورودی و در مورد کالای ایرانی مانند کالای صادراتی بازگشتی رفتار خواهد شد.
ماده ۱۸۰ـ هرگاه در گمرک مقصد مشاهده شود که تعداد بستههای یک محموله کرانبری زیادتر از تعداد مندرج در پروانه کرانبری است :
مقدار اضافی کالای وارده از خارج و در مورد کالای ایرانی کالای صادراتی بازگشتی تلقی و حسب مورد طبق مقررات مربوط نسبت به آنها رفتار میشود و آن مقداری که مربوط به پروانه کرانبری است پس از رسیدگی و حصول اطمینان از ارتباط آن با پروانه کرانبری در اختیار صاحب کالا گذاشته میشود و گواهی ورود آن مقدار نیز صادر و تسلیم میگردد.
ماده۱۸۱ ـ هرگاه در گمرک مقصد مشاهده شود که تعداد بستههای یک محموله کرانبری کمتر از تعداد مندرج در پروانه کرانبر میباشد:
گواهی ورود فقط نسبت به مقدار موجود صادر و پس از رسیدگی و احراز ارتباط بستهها با پروانه مربوط به صاحب کالا تسلیم میشود. در ضمن گمرک مقصد موظف است مراتب را به گمرک مبدأ اعلام تا به مقدار کسری کالا نسبت به وصول تضمین و یا اجرای تعهد اقدام نماید.
ماده۱۸۲ ـ صاحب کالای کرانبری اظهارنامه گواهی شده ورود مجدد کالا را که از طرف گمرک مقصد صادر گردیده و به گمرک مبدأ تسلیم مینماید. گمرک مبدأ در صورتی که گواهینامه حاکی از ورود کالا به گمرک مقصد در مهلت تعیین شده را رویت نماید، دستور تسویه تضمین یا ابطال تعهد را صادر و اظهارنامه گواهی شده مذکور را به همراه سابقه پروانه بایگانی مینماید.
تبصره۱ـ در هر یک از گمرکهای مبدأ و مقصد باید اطلاعات مربوط به کالای کرانبری در خصوص ثبت ورود و خروج کالا نگاهداری شود.
تبصره۲ـ گمرک مبدأ موظف استبلافاصله پس از صدور پروانه کران بری مراتب را به گمرک مقصد اعلام و گمرک مقصد موظف است پس از وصول کالا چگونگی ورود کالا و تاریخ ورود آن را با قید شماره و تاریخ اظهارنامه ورود به گمرک مبدأ اطلاع دهد.
